Bitcoin en goud als veilige haven: mythe of realiteit?

Wie denkt aan bescherming tegen inflatie, denkt al snel aan goud of bitcoin. De verhalen zijn bekend: goud heeft zijn waarde bewaard door eeuwen van economische crises, en bitcoin zou als 'digitaal goud' een moderne equivalent zijn. Maar klopt dit beeld eigenlijk wel? En wat betekent het als beide activa tekortschieten op het moment dat beleggers ze het hardst nodig hebben?

De belofte van de veilige haven

Een veilige haven is een activum dat zijn waarde behoudt of zelfs stijgt op momenten dat de bredere economie of financiële markten onder druk staan. Goud heeft die reputatie al decennia. Het edele metaal wordt door centrale banken aangehouden als reserve en wordt van oudsher gezien als een anker in onzekere tijden. Bitcoin nam die bijnaam over nadat het in zijn vroege jaren meerdere keren flink in waarde steeg terwijl aandelenmarkten daalden.

De redenering achter bitcoin als inflatiehedge is concreet: het aanbod is begrensd op 21 miljoen munten. Geen centrale bank kan zomaar meer bitcoin 'drukken'. Dat maakt het in theorie immuun voor de geldontwaarding die traditionele valuta treft wanneer overheden de geldpers aanzetten. Een aantrekkelijk verhaal, maar de werkelijkheid is genuanceerder.

Waarom de theorie in de praktijk wringt

De afgelopen jaren hebben laten zien dat bitcoin zich in periodes van marktspanning vaak anders gedraagt dan voorspeld. Toen de inflatie in de eurozone en de Verenigde Staten in 2022 tot recordhoogte steeg, daalden zowel bitcoin als goud aanzienlijk in waarde. Bitcoin verloor dat jaar meer dan 60 procent van zijn waarde. Goud presteerde relatief beter, maar bleef ook achter bij wat beleggers van een echte veilige haven verwachten.

Een belangrijk probleem is de toenemende correlatie van bitcoin met risicovolle activa zoals technologieaandelen. Institutionele beleggers handelen bitcoin steeds meer als onderdeel van hun risicoportefeuille. Wanneer er paniek op de markten uitbreekt en fondsen hun posities moeten afbouwen, gaat bitcoin er vaak als een van de eersten uit. Dat is precies het tegenovergestelde van wat een veilige haven zou moeten doen.

Goud kent zijn eigen uitdagingen. De reële rente speelt een grote rol: wanneer de rente stijgt om inflatie te bestrijden, worden staatsobligaties aantrekkelijker ten opzichte van goud, dat geen rente uitkeert. Hogere rentes zorgen dan juist voor neerwaartse druk op de goudprijs, terwijl de inflatie waar beleggers zich tegen willen beschermen nog volop aanwezig is.

De grotere trend: zoektocht naar bescherming

Het debat over veilige havens speelt zich af tegen een bredere achtergrond van structureel hogere inflatie in westerse economieën. Na jaren van extreem lage inflatie zijn centrale banken, overheden en beleggers opnieuw aan het nadenken over hoe zij vermogens kunnen beschermen. Vastgoed, grondstoffen, inflatiegerelateerde obligaties en aandelen in bedrijven met prijszettingsmacht worden daarbij opnieuw als alternatieven bekeken.

Binnen de cryptomarkt heeft het inflatieverhaal bijgedragen aan de groei van bitcoin als beleggingscategorie. Grote vermogensbeheerders en zelfs enkele staatsfondsen hebben posities ingenomen met als deels expliciete motivatie het beschermen tegen inflatie. De komst van bitcoin-ETF's in de Verenigde Staten heeft die institutionalisering verder versneld. Maar grotere institutionele betrokkenheid betekent ook dat bitcoin meer meebewegt met de rest van de financiële markten, wat de rol als veilige haven juist ondermijnt.

Wat betekent dit?

Voor Nederlandse beleggers is het verstandig om de claims rondom bitcoin en goud als inflatiehedge met een kritische blik te bekijken. Het is niet zo dat deze activa geen enkele beschermende rol kunnen spelen, maar de mate waarin zij dat doen is sterk afhankelijk van het economische klimaat, de renteomgeving en het gedrag van institutionele beleggers.

Bitcoin is een jong activum met een relatief korte prijsgeschiedenis. De periodes waarover wij data hebben, zijn te beperkt om harde conclusies te trekken over de werking als inflatiehedge over langere termijnen. Goud heeft een veel langere staat van dienst, maar ook hier geldt dat de beschermende werking niet in elk scenario vanzelfsprekend is.

Diversificatie blijft het meest genoemde advies van financieel economen, en dat geldt ook hier. Het concentreren van vermogen in één activum, hoe aantrekkelijk het verhaal er ook omheen is, brengt altijd risico's met zich mee. De risico's in de cryptomarkt blijven bovendien aanzienlijk groter dan bij traditionele beleggingscategorieën. Historische koersen bieden geen garantie voor de toekomst, en het is verstandig om eigen onderzoek te doen voor je beslissingen neemt.

Vooruitblik: het debat is nog lang niet beslecht

Het is onwaarschijnlijk dat de discussie over bitcoin en goud als veilige havens snel zal verstommen. Zolang overheden tekorten blijven financieren en centrale banken een delicaat evenwicht proberen te bewaren tussen inflatie en economische groei, blijven beleggers op zoek naar bescherming. Bitcoin en goud zullen daarin een rol blijven spelen, al is die rol complexer dan de eenvoudige verhalen suggereren.

Voor wie geïnteresseerd is in de ontwikkelingen rond bitcoin en inflatie, is het de moeite waard om te volgen hoe institutionele partijen hun strategieën aanpassen en hoe de correlatie tussen bitcoin en traditionele markten zich de komende kwartalen ontwikkelt. Dat geeft meer inzicht dan welke koersvoorspelling dan ook.