BIS waarschuwt: stablecoins bedreigen financieel systeem

De Bank voor Internationale Betalingen, beter bekend als het BIS, trekt opnieuw aan de bel over de risico's van stablecoins. De in Bazel gevestigde instelling, die wereldwijd geldt als de bank der centrale banken, stelt dat privé digitale tokens niet voldoen aan de fundamentele eisen voor gezond en betrouwbaar geld. Sterker nog: het BIS waarschuwt dat stablecoins op termijn het mondiale financiële systeem kunnen fragmenteren. Een stevig signaal vanuit de meest invloedrijke financiële toezichthouder ter wereld.

Wat zijn stablecoins en waarom zijn ze controversieel?

Stablecoins zijn cryptomunten waarvan de waarde is gekoppeld aan een stabiel actief, meestal de Amerikaanse dollar of de euro. Bekende voorbeelden zijn Tether (USDT) en USD Coin (USDC). Ze worden veel gebruikt binnen de cryptomarkt om snel te handelen zonder tussenkomst van traditionele banken. Ook buiten crypto groeit het gebruik: in landen met hoge inflatie, zoals Argentinië en Turkije, gebruiken mensen stablecoins steeds vaker als alternatief voor hun eigen verzwakkende nationale valuta.

Maar juist die groeiende populariteit maakt toezichthouders nerveus. Stablecoins worden uitgegeven door private bedrijven, niet door overheden of centrale banken. Daarmee ontbreken volgens critici de fundamentele garanties die normaal geld betrouwbaar maken: een wettelijk kader, overheidsgaranties en centrale aansturing van de geldhoeveelheid.

De kern van de BIS-kritiek

Het BIS stelt dat private digitale tokens simpelweg niet voldoen aan wat economen definiëren als de drie kernfuncties van geld: een ruilmiddel, een rekeneenheid en een oppotmiddel. De instelling wijst er daarbij op dat stablecoins het financiële landschap kunnen opknippen in losstaande, niet goed op elkaar aansluitende eilandjes. Dat is wat bedoeld wordt met fragmentatie: verschillende stablecoins, uitgegeven door verschillende bedrijven, met verschillende reservestructuren en jurisdicties, die naast en door elkaar gebruikt worden zonder eenduidige internationale standaarden.

Die fragmentatie is geen theoretisch gevaar. We zagen in 2022 al wat er mis kan gaan toen de algoritmische stablecoin TerraUSD in elkaar stortte en tientallen miljarden aan waarde vernietigde in een kwestie van dagen. En ook Tether, de grootste stablecoin ter wereld, ontvangt regelmatig kritiek over de transparantie van de reserves die de munt ondersteunen. Het vertrouwen in stablecoins is dus niet vanzelfsprekend, en dat baart de BIS zorgen.

BIS pleit voor tokenized centrale bankgeld

In plaats van private stablecoins pleit het BIS voor een versnelling van de ontwikkeling van twee alternatieven. Ten eerste de zogenoemde Central Bank Digital Currency, oftewel CBDC: digitaal geld dat rechtstreeks wordt uitgegeven door een centrale bank. Ten tweede tokenized commercieel bankgeld: digitale versies van gewone banktegoeden, maar dan opgebouwd op blockchain-technologie.

Beide varianten combineren de efficiëntievoordelen van digitale tokens met de regelgeving, het toezicht en de garanties die horen bij het traditionele financiële systeem. In Europa werkt de Europese Centrale Bank al jaren aan de digitale euro. Dat project bevindt zich momenteel in een voorbereidingsfase en een definitieve beslissing over de invoering is nog niet genomen.

Wat betekent dit?

De waarschuwing van het BIS is geen verrassing. De instelling is al jaren kritisch op crypto en stablecoins in het bijzonder. Maar het signaal is wel significant, want het BIS heeft grote invloed op hoe centrale banken en toezichthouders wereldwijd beleid maken. Een scherpe stellingname vanuit Bazel verhoogt de kans dat regelgevers in Europa, de VS en Azië strengere eisen gaan stellen aan stablecoins.

Voor Nederlandse cryptogebruikers en beleggers is dit relevant om in de gaten te houden. De Europese MiCA-wetgeving, die stapsgewijs van kracht wordt, bevat al regels voor stablecoin-uitgevers. Maar het BIS pleit impliciet voor een nog verdergaande aanpak. Het is denkbaar dat stablecoins in de toekomst aan strengere reserveverplichtingen moeten voldoen, of dat bepaalde varianten zelfs van de markt worden geweerd binnen de EU.

Tegelijkertijd is het goed om nuance aan te brengen. Stablecoins vervullen op dit moment een nuttige functie in het ecosysteem. Ze maken grensoverschrijdende betalingen goedkoper en sneller, en bieden toegang tot financiële diensten in regio's waar banken nauwelijks aanwezig zijn. Het volledig vervangen ervan door CBDC's of tokenized bankgeld kost jaren, zo niet decennia. Bovendien roepen digitale centrale bankvaluta's hun eigen vragen op over privacy en staatsinvloed op betalingsverkeer.

Vooruitblik: de strijd om digitaal geld

De discussie over de toekomst van digitaal geld is volop gaande en het BIS speelt daarin een steeds actievere rol. De komende jaren zal de druk op wetgevers toenemen om duidelijkheid te scheppen. Welke digitale betaalmiddelen worden toegestaan? Wie mag ze uitgeven? En welke garanties moeten er zijn voor gebruikers?

Voor iedereen die actief is in de cryptomarkt of gebruik maakt van stablecoins geldt: volg deze ontwikkelingen goed. Regelgeving heeft directe gevolgen voor de beschikbaarheid en bruikbaarheid van digitale tokens. De risico's blijven groot, historische koersen en structuren bieden geen garantie voor de toekomst, en eigen onderzoek blijft altijd noodzakelijk.