OM vraagt faillissement Knaken aan: 30.000 klanten gedupeerd

Het Nederlandse cryptoplatform Knaken staat op omvallen. Het Openbaar Ministerie heeft het faillissement aangevraagd van het platform, terwijl de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) een strafrechtelijk onderzoek is gestart. Naar schatting 30.000 klanten zitten met de handen in het haar: zij hebben op dit moment geen toegang meer tot hun cryptomunten. Dit is een ingrijpende ontwikkeling voor de Nederlandse cryptowereld.

Wat is Knaken?

Knaken was een Nederlands cryptoplatform dat zich richtte op de particuliere markt. Het bedrijf profileerde zich als een laagdrempelige manier om cryptomunten zoals bitcoin en ethereum te kopen en verkopen. Het platform werkte met een eenvoudige interface en was populair onder beginnende cryptobeleggers in Nederland. Knaken stond geregistreerd bij De Nederlandsche Bank (DNB) als aanbieder van cryptodiensten, wat voor veel gebruikers een gevoel van zekerheid gaf.

Dat gevoel van zekerheid blijkt nu achteraf onterecht. De situatie rond Knaken laat zien dat een registratie bij de toezichthouder geen volledige garantie biedt voor de veiligheid van gestalde tegoeden. Dit is een belangrijk onderscheid dat veel beleggers over het hoofd zien: geregistreerd zijn is niet hetzelfde als volledig gereguleerd en gecontroleerd zijn.

OM en FIOD grijpen in

Het feit dat niet alleen een civiele curator of de rechter in beeld is, maar dat het Openbaar Ministerie zelf het faillissement aanvraagt, is veelzeggend. Normaal gesproken wordt een faillissement aangevraagd door schuldeisers of door het bedrijf zelf. Wanneer het OM deze stap zet, is er doorgaans sprake van een situatie waarbij de overheid van mening is dat er een maatschappelijk belang in het geding is, of dat er aanwijzingen zijn voor strafbare gedragingen.

De FIOD bevestigt dat er een strafrechtelijk onderzoek loopt naar mogelijke strafbare feiten. De exacte aard van dit onderzoek is op dit moment niet volledig openbaar. Denk hierbij aan mogelijke fraude, verduistering of andere financiële delicten. Het onderzoek bevindt zich nog in een vroeg stadium, waardoor er nog geen beschuldigingen zijn geuit en er ook nog geen verdachten zijn benoemd in de openbare berichtgeving.

30.000 gedupeerde klanten

De menselijke kant van dit verhaal is groot. Naar schatting 30.000 klanten hebben momenteel geen toegang tot hun cryptotegoeden. Dat betekent dat zij niet kunnen verkopen, opnemen of hun munten ergens anders naartoe sturen. In een markt die continu beweegt, kan dit enorme financiële gevolgen hebben, ongeacht de koersrichting.

Het is op dit moment onduidelijk hoeveel van de tegoeden daadwerkelijk nog aanwezig zijn. In eerdere cryptofaillissementen, zowel in Nederland als internationaal, bleek achteraf dat klantentegoeden waren vermengd met bedrijfsgelden, waren uitgeleend of simpelweg niet meer volledig aanwezig waren. Of dat bij Knaken ook het geval is, moet het onderzoek uitwijzen.

Gedupeerde klanten doen er verstandig aan om contact op te nemen met de curator zodra die is aangesteld, en hun vorderingen tijdig in te dienen. Het is ook raadzaam om alle communicatie met het platform, aankoopbewijzen en rekeningoverzichten te bewaren als documentatie voor een eventuele claims procedure.

Knaken in de bredere context van crypto-faillissementen

De ondergang van Knaken past in een zorgwekkende internationale trend. De afgelopen jaren zijn wereldwijd tientallen cryptoplatformen in de problemen gekomen. De meest bekende voorbeelden zijn FTX, Celsius en Voyager Digital. Al deze platformen hadden gemeenschappelijk dat klanten erop vertrouwden dat hun tegoeden veilig waren opgeslagen, terwijl achter de schermen de problemen zich opstapelden.

In Nederland is de cryptosector de afgelopen jaren onder toenemend toezicht komen te staan. De invoering van de Europese MiCA-verordening (Markets in Crypto-Assets) brengt strengere regels met zich mee voor cryptobedrijven die actief zijn binnen de EU. Toch laat de zaak-Knaken zien dat regulering tijd kost en dat er altijd een risico blijft bestaan, zeker bij platformen die al jaren actief waren onder een ouder toezichtsregime.

Wat betekent dit?

De val van Knaken is een harde herinnering aan een fundamenteel principe in de cryptowereld: not your keys, not your coins. Wie zijn cryptomunten op een platform laat staan, is afhankelijk van de financiële gezondheid en de integriteit van dat platform. Zodra een platform in de problemen komt, zijn de munten in theorie niet langer direct beschikbaar.

Voor Nederlandse cryptobeleggers is dit een moment om de eigen situatie te heroverwegen. Hoeveel tegoeden staan er op platforms? Zijn die platforms financieel solide? Zijn de tegoeden beschermd via een zogenoemde segregatie van klantentegoeden? Dit zijn vragen die elke belegger zichzelf zou moeten stellen, ongeacht het platform dat wordt gebruikt. De risico's in de cryptosector blijven groot, ook bij ogenschijnlijk betrouwbare Nederlandse aanbieders.

Daarnaast roept deze zaak vragen op over het niveau van toezicht in Nederland. DNB en de Autoriteit Financiële Markten (AFM) hebben de afgelopen jaren stappen gezet om de sector beter te reguleren, maar het blijft moeilijk om alle risico's tijdig te signaleren. De verwachting is dat de autoriteiten na deze zaak opnieuw kritisch zullen kijken naar de eisen die worden gesteld aan geregistreerde cryptoplatformen.

Vooruitblik

De komende weken zal er meer duidelijkheid komen over de financiële situatie van Knaken en de mogelijkheden voor gedupeerde klanten. Het faillissementsproces en het strafrechtelijk onderzoek lopen parallel aan elkaar, wat betekent dat er zowel een civiele als een strafrechtelijke kant aan deze zaak zit. Voor de 30.000 gedupeerden is het een onzekere periode. Het is realistisch om te verwachten dat een eventuele terugkeer van tegoeden, indien die überhaupt mogelijk is, nog maanden tot jaren op zich kan laten wachten. Dit is helaas een patroon dat we kennen uit eerdere internationale crypto-faillissementen.