Vanaf 2028 commercieel: quantumcomputing en wat het doet met crypto

Het klinkt als sciencefiction, maar het wordt steeds tastbaarder: quantumcomputers staan volgens IBM op het punt van een commerciële doorbraak. De techreus verwacht dat rond 2028 de eerste echte zakelijke toepassingen van quantumtechnologie een feit zijn. Voor de crypto-industrie is dit nieuws allesbehalve abstract. De technologie die ooit beloften deed om bestaande versleuteling te kraken, komt snel dichterbij.

Wat is een quantumcomputer eigenlijk?

Een klassieke computer werkt met bits: nullen en enen. Een quantumcomputer gebruikt zogenoemde qubits, die dankzij de principes van de kwantummechanica tegelijk nul én één kunnen zijn. Dit maakt quantumcomputers bij bepaalde berekeningen exponentieel sneller dan de krachtigste supercomputers van vandaag. Voor complexe problemen in de farmacie, logistiek of financiële wereld biedt dat enorme voordelen. Maar diezelfde rekenkracht roept ook vragen op over de veiligheid van cryptografische systemen.

IBM is een van de voorlopers op dit gebied en investeert al jaren in de ontwikkeling van quantumhardware en bijbehorende software. De uitspraak van hun topman dat 2028 een cruciaal jaar wordt, is dan ook niet zomaar een marketingkreet. Het bedrijf heeft een duidelijke roadmap gepresenteerd en werkt samen met grote bedrijven en overheden aan concrete toepassingen.

De crypto-industrie houdt zijn adem in

Binnen de cryptowereld wordt de opkomst van quantumcomputers al jaren gemonitord met een mix van bezorgdheid en nuchterheid. De kern van het probleem is dit: veel van de cryptografie die blockchain en digitale wallets beveiligt, is gebaseerd op wiskundige problemen die voor klassieke computers praktisch onoplosbaar zijn. Denk aan het factoriseren van grote priemgetallen, de basis van RSA-versleuteling, of het oplossen van elliptische-curve-problemen, de techniek achter Bitcoins beveiliging.

Een voldoende krachtige quantumcomputer zou deze problemen in theorie kunnen oplossen en daarmee privésleutels kunnen achterhalen op basis van publieke adressen. In dat scenario zouden Bitcoin-wallets en andere crypto-adressen kwetsbaar worden. Het gaat nadrukkelijk om een theoretisch risico voor nu: de huidige quantumcomputers zijn nog lang niet krachtig genoeg om dit te realiseren. Maar de klok tikt wel.

Hoe reageert de sector?

De cryptogemeenschap en beveiligingsonderzoekers zitten niet stil. Al enkele jaren werken cryptografen wereldwijd aan zogeheten post-quantum cryptografie, ook wel kwantumbestendige algoritmen genoemd. Het Amerikaanse standaardisatiebureau NIST heeft in 2024 de eerste officiële post-quantum standaarden gepubliceerd, een mijlpaal in de beveiliging van digitale systemen voor een tijdperk na de quantumdoorbraak.

Blockchainprojecten als Ethereum onderzoeken actief hoe hun protocollen kunnen worden aangepast om bestand te zijn tegen quantumaanvallen. Er zijn ook nieuwe cryptoprojecten die van meet af aan zijn gebouwd met kwantumbestendige algoritmen. De verwachting is dat een overstap naar dergelijke technologie een geleidelijk en gestuurd proces wordt, vergelijkbaar met grote protocol-upgrades die de sector al eerder heeft meegemaakt.

Wat betekent dit?

De aankondiging van IBM plaatst iets wat lang als een verre toekomst werd gezien, opeens in een concreet tijdskader. Dat is relevant voor iedereen die zich bezighoudt met digitale beveiliging, en dus ook voor de cryptosector. Toch is het belangrijk om dit met nuance te benaderen. Een commerciële doorbraak in 2028 betekent niet dat er dan direct quantumcomputers zijn die Bitcoin kraken. Commercieel inzetbaar zijn voor specifieke bedrijfstoepassingen is een heel andere orde dan het aanvallen van cryptografische beveiliging op grote schaal.

Daarvoor zijn zogeheten fouttolerante quantumcomputers nodig met miljoenen stabiele qubits, terwijl de meest geavanceerde systemen van vandaag nog in de honderden tot duizenden qubits zitten en bovendien last hebben van veel fouten. Het gat is nog groot, maar het dichten van dat gat gaat sneller dan velen verwachtten. Voor Nederlandse cryptobeleggers en -gebruikers is het verstandig dit dossier in de gaten te houden, zonder in paniek te schieten. De risico's zijn reëel op de langere termijn, maar de industrie is zich bewust van de uitdaging en werkt actief aan oplossingen.

Een race tegen de klok

De situatie die zich nu aftekent, wordt in beveiligingskringen wel aangeduid als de Y2Q-problematiek, een verwijzing naar het Y2K-probleem rond de millenniumwisseling. Net als toen is het zaak om tijdig te migreren naar veiligere systemen, voordat het probleem acuut wordt. Overheden, banken en techbedrijven zijn al begonnen met die overgang. De cryptosector zal niet achter kunnen blijven.

Interessant is ook dat quantumtechnologie niet alleen een bedreiging vormt, maar ook kansen biedt. Kwantumcryptografie kan nieuwe, nog sterkere vormen van beveiliging mogelijk maken die zelfs voor quantumcomputers onbreekbaar zijn. De technologische revolutie is dus tweezijdig.

Vooruitblik

De uitspraken van IBM bevestigen een trend die al langer zichtbaar was: quantumcomputing verschuift van laboratoriumcuriositeit naar serieuze technologie met commerciële relevantie. Voor de cryptosector betekent dit dat de komende jaren cruciaal zijn voor de voorbereiding op een kwantumtijdperk. Wie de ontwikkelingen volgt, ziet dat de sector zeker niet stilzit. De grote vraag is of de overgang naar kwantumbestendige beveiliging snel genoeg gaat. Dat verdient aandacht, geen paniek, maar wel waakzaamheid.