Crypto-automaten VS onder druk: staten grijpen in tegen fraude

Wie ooit een crypto-geldautomaat heeft gezien in een benzinestation of supermarkt in de Verenigde Staten, weet hoe laagdrempelig die toegang tot digitale munten kan zijn. Je gooit er contant geld in en ontvangt bitcoin of een andere cryptomunt op een wallet. Snel, anoniem en zonder tussenkomst van een bank. Precies die eigenschappen maken de automaten aantrekkelijk voor gebruikers, maar ook voor fraudeurs. En nu grijpen steeds meer Amerikaanse staten in.

Fraude via crypto-automaten neemt toe

De aanleiding voor de nieuwe wet- en regelgeving is niet moeilijk te vinden. Overal in de VS duiken meldingen op van slachtoffers die via crypto-geldautomaten grote bedragen zijn kwijtgeraakt aan oplichters. De werkwijze is steeds hetzelfde: een fraudeur belt een slachtoffer op, doet zich voor als medewerker van een overheidsinstelling, bank of technologiebedrijf, en overtuigt diegene dat er een urgent financieel probleem is. De oplossing? Snel geld storten via een nabijgelegen crypto-automaat. Eenmaal gestort, is het geld vrijwel niet meer terug te halen.

Ouderen zijn onevenredig vaak het doelwit. De combinatie van urgentie, autoriteitsgevoel en de snelheid van crypto-transacties maakt dit type fraude bijzonder effectief. De Amerikaanse Federal Trade Commission (FTC) rapporteerde al eerder dat verliezen via crypto-automaten in de afgelopen jaren explosief zijn gestegen, van enkele tientallen miljoenen dollars naar honderden miljoenen per jaar.

Steeds meer staten trekken aan de noodrem

Als reactie op deze ontwikkeling hebben meerdere Amerikaanse staten wetgeving ingevoerd of zijn ze bezig met het opstellen ervan. De maatregelen lopen uiteen: sommige staten stellen een dagelijks transactiemaximum in, andere verplichten operators om duidelijke fraudawaarschuwingen op de automaten te plaatsen, en een aantal staten gaat verder door nieuwe vergunningseisen in te voeren of het aantal toegestane automaten te beperken.

Vermont en Minnesota behoren tot de staten die relatief strenge regels hebben doorgevoerd. In Vermont geldt inmiddels een transactielimiet van duizend dollar per dag per persoon, een forse beperking ten opzichte van de bedragen die eerder mogelijk waren. In andere staten loopt de discussie nog, maar de politieke wind waait duidelijk in één richting: strengere controle op deze fysieke crypto-toegangspunten.

Een sector die hard groeide, maar ook hard valt

De opmars van crypto-geldautomaten was de afgelopen jaren indrukwekkend. Rond 2020 stonden er wereldwijd nog geen tienduizend machines, maar dat aantal groeide razendsnel naar meer dan vijftigduizend op het hoogtepunt. De Verenigde Staten zijn veruit het grootste markt voor deze automaten, met een aandeel van meer dan tachtig procent van het wereldwijde totaal.

Operators zoals Bitcoin Depot, Coinstar en CoinFlip bouwden grote netwerken op en profiteerden van de hoge transactiekosten die klanten betalen. Die kosten liggen doorgaans tussen de tien en twintig procent per transactie, aanzienlijk hoger dan bij online crypto-aankopen. Juist die hoge marges maakten het businessmodel lucratief, maar trokken ook minder scrupuleuze spelers aan die weinig deden aan fraudepreventie.

Wat betekent dit?

De golf van regulering rond crypto-geldautomaten past in een bredere trend: overheden en toezichthouders wereldwijd zoeken naar manieren om crypto-gerelateerde fraude te beteugelen zonder de hele sector te verbieden. Het is een genuanceerde aanpak waarbij fysieke toegangspunten als eerste worden aangepakt, simpelweg omdat die het gemakkelijkst te reguleren zijn.

Voor de crypto-industrie zelf is het een dubbelzijdig signaal. Enerzijds laat het zien dat overheden bereid zijn hard op te treden als consumenten structureel schade ondervinden. Anderzijds toont het aan dat regulering ook kan worden ingezet als beschermingsmaatregel in plaats van als volledig verbod. Wie crypto serieus neemt als financiële sector, zal moeten accepteren dat consumentenbescherming daarin een centrale rol speelt.

Voor Nederlandse lezers is de situatie vooralsnog anders. In Nederland en de rest van Europa zijn crypto-automaten veel minder aanwezig dan in de VS, en de automaten die er zijn vallen al onder verplichte identiteitscontroles via de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Toch is het verstandig om de Amerikaanse ontwikkelingen te volgen. Europa heeft vaker gekeken naar de VS als vroege indicator voor reguleringstendenzen, en het is niet ondenkbaar dat ook hier de druk op fysieke crypto-diensten toeneemt.

Vooruitblik: regulering als nieuwe norm

De kans is groot dat de druk op crypto-geldautomatenoperators in de VS de komende tijd verder toeneemt. Meer staten zullen waarschijnlijk volgen met eigen wetgeving, en op federaal niveau groeit de roep om uniforme regels. Voor operators betekent dit hogere nalevingskosten en mogelijk een krimp van het netwerk in bepaalde regio's.

Tegelijkertijd biedt het een kans voor bedrijven die wel investeren in goede fraudepreventie en transparantie. In een markt die jarenlang weinig regulering kende, kunnen strengere regels uiteindelijk leiden tot een gezonder speelveld. Of dat genoeg is om het vertrouwen van het grote publiek in crypto-geldautomaten te herstellen, valt nog te bezien. De risico's blijven groot, zowel voor gebruikers als voor de operators zelf. Doe altijd eigen onderzoek voordat je gebruikmaakt van dit soort diensten, en wees extra alert op onverwachte telefoontjes die je aansporen snel geld over te maken.