BRICS stopt uitbreiding: wat betekent dit voor crypto?

Het anti-dollarblok BRICS verkeert in zwaar weer. Wat begon als een samenwerkingsverband tussen Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika is de afgelopen jaren razendsnel gegroeid naar tien lidstaten. Die groei blijkt nu een tweesnijdend zwaard: Moskou erkent openlijk dat de uitbreiding de interne besluitvorming ernstig bemoeilijkt. Verdere toetreding van nieuwe landen is daarom voorlopig stopgezet. Een kleine maar veelzeggende scheur in een blok dat zichzelf profileerde als het grote alternatief voor de westerse, dollargedomineerde wereldorde.

Van vijf naar tien: groei als probleem

BRICS werd in 2009 opgericht als informeel overlegplatform tussen grote opkomende economieën. Lange tijd bestond het blok uit precies vijf leden, wat de samenwerking overzichtelijk hield. Dat veranderde drastisch in 2023 en 2024, toen Iran, Egypte, Ethiopië, de Verenigde Arabische Emiraten en Saoedi-Arabië toetraden of uitgenodigd werden. Ineens zat BRICS met een veel grotere en meer diverse groep aan tafel.

De diversiteit is precies het probleem. De belangen van Rusland lopen niet altijd parallel aan die van India. China heeft zijn eigen economische agenda, terwijl nieuwe leden als Saoedi-Arabië nog steeds nauw samenwerken met westerse financiële instellingen. Het resultaat is een blok dat naar buiten groot en machtig lijkt, maar van binnen moeite heeft om tot gezamenlijke standpunten te komen. Moskou bevestigt nu officieel wat analisten al langer vermoedden: de uitbreiding gaat te snel voor de interne cohesie.

De droom van een BRICS-munt

Voor de cryptowereld is BRICS niet zomaar een geopolitiek verhaal. Het blok heeft de afgelopen jaren herhaaldelijk gesproken over het creëren van een alternatief voor de Amerikaanse dollar als wereldreservemunt. Tijdens de top in 2023 werd een gezamenlijke BRICS-munt zelfs serieus besproken, al liepen de meningen sterk uiteen. Sommige lidstaten, waaronder India, toonden weinig enthousiasme voor een munt die in de praktijk grotendeels door China zou worden gedomineerd.

Parallel aan die discussie groeit wereldwijd de interesse in digitale valuta als alternatief voor het huidige dollarsysteem. Bitcoin wordt door een deel van de markt gezien als een neutraal, staatsonafhankelijk alternatief. Centrale bank digitale valuta, ook wel CBDC's genoemd, worden door meerdere BRICS-landen onderzocht als manier om onderlinge handel buiten het dollarsysteem te faciliteren. Rusland en China lopen hierin voorop. De gedachte is simpel: wie de betaalinfrastructuur controleert, heeft macht. En die macht wil BRICS niet langer volledig bij Washington laten liggen.

Interne verdeeldheid remt grote plannen

De pauze op verdere uitbreiding laat zien dat grootse plannen en geopolitieke realiteit twee verschillende dingen zijn. Een gezamenlijke munt, een alternatief betalingssysteem of een gezamenlijk crypto-raamwerk vereisen een hoge mate van politiek vertrouwen en economische afstemming. Die basis ontbreekt vooralsnog. De nieuwe leden brengen niet alleen nieuwe stemmen mee, maar ook nieuwe loyaliteiten, eigen valutabelangen en wisselende relaties met het Westen.

Neem Saoedi-Arabië: het land is officieel uitgenodigd voor BRICS maar heeft zijn toetreding tot op heden niet geformaliseerd. De Saoedische petrodollar-afspraken met de VS dateren uit de jaren zeventig en zijn diep geworteld in het financiële systeem. Een snelle overstap naar een BRICS-alternatief is voor Riyad politiek en economisch een riskante stap. Dergelijke spanningen spelen ook bij andere nieuwe leden, en maken het moeilijk om als blok eensgezind op te treden.

Wat betekent dit?

Voor Nederlandse beleggers en crypto-geïnteresseerden is dit nieuws interessant als onderdeel van een bredere geopolitieke trend. De discussie over de dominantie van de dollar is reëel en speelt zich af op het hoogste niveau van de wereldpolitiek. Tegelijkertijd laat de BRICS-patstelling zien dat het afbouwen van die dominantie veel complexer is dan het klinkt in persconferenties en politieke verklaringen.

De interne verdeeldheid binnen BRICS vermindert op korte termijn de kans op een snel en gecoördineerd alternatief voor het huidige financiële systeem. Dat betekent niet dat de druk op de dollar verdwijnt, maar wel dat de route ernaartoe hobbelig en langzaam zal zijn. Voor Bitcoin en andere cryptomunten die zich positioneren als dollaralternatief of neutrale waardeopslag, verandert er voorlopig weinig fundamenteels. De interesse vanuit BRICS-landen in digitale alternatieven blijft bestaan, maar concrete stappen lijken verder weg dan ooit.

Het is ook goed om te beseffen dat geopolitieke verschuivingen zelden lineair verlopen. Wat vandaag stilstaat, kan morgen door een externe schok weer in beweging komen. Denk aan nieuwe Amerikaanse sancties, een escalatie in handelsconflicten of een plotselinge dollarcrisis. Zulke scenario's kunnen de urgentie binnen BRICS om te handelen snel vergroten. Historische patronen bieden daarvoor geen garantie, maar ze maken duidelijk dat dit dossier niet gesloten is.

Vooruitblik: een trage maar onomkeerbare verschuiving

De pauzeknop op BRICS-uitbreiding is symbolisch voor de bredere uitdaging van multipolaire samenwerking: hoe meer landen, hoe meer belangen, hoe moeilijker het wordt om te bewegen. Toch zou het een vergissing zijn om de trend als voorbij te beschouwen. De wil om de afhankelijkheid van de dollar te verminderen is aanwezig bij een grote groep landen, ook buiten BRICS. Dat zal de komende jaren zichtbaar blijven in debatten over CBDC's, goudreserves, alternatieve handelssystemen en mogelijk ook in de rol van crypto op het wereldtoneel.

Voor wie de cryptomarkt volgt, is het verstandig om dit soort geopolitieke ontwikkelingen in de gaten te houden. Ze vormen de achtergrond waartegen grote beslissingen over geld, macht en technologie worden genomen. Doe altijd eigen onderzoek en houd rekening met de grote onzekerheden die aan dit soort langetermijnprocessen kleven.